Mensen die mij wat langer kennen weten dat ik meer dan gemiddeld geïnteresseerd ben in het Urdu. Als je eenmaal bevangen bent met de schoonheid en rijkdom van deze taal, ben je voor het leven ‘verloren’. Jullie begrijpen: ik permitteer mij deze dichterlijke vrijheid omdat het gaat over een bij uitstek poëtische en bloemrijke taal.
De directe aanleiding om dit stuk te schrijven is het feit dat ik een Urdu-boek heb vertaald in het Nederlands. Hoe is het zover gekomen? Want eerlijk is eerlijk: ik heb dit niet bedacht. Wie dan wel? Wel, dames en heren, dit heeft de heer Ehsan Sehgal bedacht. Onthoud de naam Ehsan Sehgal. Voor velen van jullie wellicht een onbekende naam, maar niet in de Urdu-literatuur (Urdu adab) van vandaag. Binnen de literaire kringen van het Urdu is Sehgal een bekende naam in zowel India als in Pakistan.
Introductie van de auteur
Even een korte introductie van hem: hij is in 1951 geboren in Larkana (provincie Sindh). Hij heeft zijn Master in Urdu en rechten behaald aan Karachi Universiteit. Hij is begin jaren 70 van de vorige eeuw begonnen met het beoefenen van de dichtkunst (shayri). Hij dankt zijn bekendheid vooral aan zijn achttal dichtbundels die zowel in India als in Pakistan zijn gepubliceerd. De heer Sehgal als dichter staat in de rijke traditie van het Urdu. Grote namen uit de Urdu literatuur als Ibn-e-Insha en anderen hebben hem geprezen en zijn poëzie omarmd. Voor diegenen onder jullie die het Urdu kunnen lezen: de website www.urdutoday.com publiceert regelmatig een selectie uit zijn werk. De heer Sehgal heeft ook hele mooie naats op zijn naam staan. Een aantal daarvan is te lezen op de genoemde website.
Hoe het begon
Op 1 mei 2010 werd in Den Haag een mehfil-e-mushaira georganiseerd door Pak-Dutch Forum. Ook een mooie en unieke traditie van het Urdu. De mehfil-e-mushaira stond onder de bezielende leiding van Ijaz Saifi saab. Dit was de tweede keer in mij leven dat ik een eigen gedicht heb voorgedragen in een mehfil-e-mushaira, maar eerlijk gezegd durf ik mijn eigen gedichten niet als shayri te bestempelen. Want zoals bekend: elke voetballiefhebber trapt wel eens een balletje, maar daarom ben je nog geen Cruijff of Maradonna. Ik kan mijzelf hoogstens een liefhebber noemen; meer niet. Tijdens deze bijeenkomst op 1 mei jl. hebben we elkaar iets beter leren kennen en visitekaartjes uitgewisseld. Een paar weken later kwamen we elkaar toevallig (voor zover toeval bestaat!) weer tegen bij mehfil-e-naat in de moskee Nur-ul-Islam in Den Haag. Sehgal saab vroeg mij toen of ik één van boeken zou willen vertalen. ‘Want’, zei hij, ‘ik heb jouw Urdu en Nederlands gehoord. Volgens mij kun jij dit wel’. Zo zijn we in gesprek geraakt.
De vertaling
Ehsan Seghal
De heer Sehgal heeft in 1999 een bundel met diverse essay’s en een verzameling citaten en aforismen gebpubliceerd. Hij wilde graag dat ik de citaten ging vertalen zodat zijn gedachtenwereld ook toegankelijk wordt voor Nederlandslezend publiek. Om te beginnen ben ik maar het boekje zelf gaan lezen. De titel in het Urdu luidt: Sha’oor ka shi’aar. Een dergelijke titel kan alleen een dichter bedenken. Let bijvoorbeeld op de mooie alliteratie die erin zit. Zelf vond ik de citaten erg leuk. En ik heb dus ‘ja’ gezegd tegen de heer Sehgal. Het zijn korte en soms lange zinnen. Het zijn doordenkertjes met humor, ernst en diepzinnigheid. De thema’s die aan de orde komen zijn: sociale rechtvaardigheid, religieuze tolerantie, ethiek, moraliteit en integriteit. Sommige citaten hebben betrekking op specifieke situatie van de Pakistaanse samenleving. Als wij dat met Nederlandse bril lezen, zou je bij bepaalde citaten kunnen denken ‘wat een open deur!’ of ‘dat is toch logisch’. Maar kennelijk zijn sommige deuren in Pakistan helaas nog steeds niet zo open. En bepaalde zaken zijn in Pakistaanse samenleving nog steeds niet zo logisch. Een aantal van deze zaken heeft Asad Hussain treffend en puntsgewijs op deze website verwoord in zijn bijdrage van 24 september 2009. Ook zeer lezenswaardig.
‘De wijze weg’
Kortom, de Nederlandse vertaling van de citaten moet gelezen worden in de maatschappelijke, culturele en religieuze context van Pakistan. De Nederlandse titel die ik gekozen heb luidt: De wijze weg. Deze multi-interpretabele titel geeft treffend weer wat de heer Sehgal bedoeld heeft. Ik heb genoten van het proces van het vertalen. Je kunt een tekst namelijk lang niet altijd letterlijk vertalen. Dan krijg je vertalingen als ‘I am sitting here for bacon and beans’. Ik heb steeds geprobeerd de kernboodschap te vatten in de taal der Lage Landen. De vertaling heb ik uitvoerig bediscussieerd met de auteur. Hij was erg complimenteus. Althans hij vond dat ik precies had vertaald wat hij bedoeld heeft met een bepaalde citaat; ook al waren de letterlijke woorden totaal anders. Dat heb ik maar gemakshalve opgevat als compliment. Ik krijg namelijk niet zó vaak een pluim van mensen van zijn kaliber.
Ik kan jullie het boekje van harte aanbevelen. Het boek is te bestellen via deze link http://www.unibook.com/nl/Ehsan-Sehgal/De-wijze-weg. Voor eventuele vragen, opmerkingen, feedback etc. sta ik altijd open. Ik ben bereikbaar op het emailadres naeem1 @ live.nl
Naeem Arif
